Docker Kurulumu ve Konfigürasyonu

Sunucularımızda uygulamaları izole etmek ve kolay yönetmek için Docker ve Docker Compose kullanıyoruz.

1. Kurulum (Resmi Yöntem - Production Grade) 🏭

Prodüksiyon ortamları için en güvenli ve güncel yöntem, Docker'ın kendi apt deposunu kullanmaktır.

1.1. Kritik Güvenlik Uyarısı (Firewall) 🛡️

[!WARNING] > Docker ve UFW Çatışması: Docker, container'ları dışarı açarken (binding ports) iptables kurallarını doğrudan değiştirir ve UFW'yi BYPASS EDER. Yani ufw status çıktısında port kapalı görünse bile, Docker container'ınız tüm dünyaya açık olabilir! Çözüm: Bu rehberin ilerleyen kısımlarında veya Firewall Rehberi'nde bahsedilen ufw-docker aracını mutlaka kullanın.

1.2. Eski Sürümleri Temizle 🧹

Sistemde kurulu (Ubuntu ile gelen) eski veya çakışan paketler varsa temizleyelim:

sudo apt remove docker.io docker-compose docker-compose-v2 docker-doc podman-docker containerd runc
# "Package not found" derse sorun yok, devam edin.

1.3. Docker Deposunu (Repository) Ekleme

Gerekli sertifika araçlarını kurun:

sudo apt update
sudo apt install -y ca-certificates curl

Docker'ın resmi GPG anahtarını indirin ve güvenli klasöre kaydedin:

sudo install -m 0755 -d /etc/apt/keyrings
sudo curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg -o /etc/apt/keyrings/docker.asc
sudo chmod a+r /etc/apt/keyrings/docker.asc

Depoyu kaynak listenize (sources.list) ekleyin:

echo \
  "deb [arch=$(dpkg --print-architecture) signed-by=/etc/apt/keyrings/docker.asc] https://download.docker.com/linux/ubuntu \
  $(. /etc/os-release && echo "$VERSION_CODENAME") stable" | \
  sudo tee /etc/apt/sources.list.d/docker.list > /dev/null

Paket listesini güncelleyin:
```
sudo apt update
```

1.4. Docker Engine Kurulumu 📦

Artık en güncel sürümü kurabiliriz:

sudo apt install -y docker-ce docker-ce-cli containerd.io docker-buildx-plugin docker-compose-plugin

[!NOTE] Eski docker-compose (Python tabanlı) yerine artık docker-compose-plugin (Go tabanlı, docker compose komutu) kullanıyoruz.

1.5. Doğrulama (Test) 🧪

Her şeyin doğru kurulduğunu basit bir imaj çalıştırarak görelim:

sudo docker run hello-world

(Ekrana "Hello from Docker!" yazan bir mesaj geldiyse kurulum başarılıdır.)

1.6. Sudo'suz Kullanım (Opsiyonel ama Önerilen)

Her komutun başına sudo yazmak yorucudur. Mevcut kullanıcınızı docker grubuna ekleyin:

sudo usermod -aG docker $USER
newgrp docker

Artık sudo olmadan deneyin:

docker version

2. Docker Storage (Kritik)

Varsayılan olarak Docker, tüm imajları ve volume'leri /var/lib/docker altında tutar. Bu klasör "Boot Volume" üzerindedir. Eğer bu disk dolarsa sunucu çöker. Eğer sunucu bozulursa verileriniz gider.

Bu yüzden Docker verilerini harici Block Volume'e taşımalıyız.

[!IMPORTANT] Önce Oracle Block Volume rehberindeki adımları tamamlayıp diski /mnt/blockvolume altına mount ettiğinizden emin olun.

Data Root Değiştirme Adımları

Klasörü Hazırla:

# Harici diskte docker için bir klasör aç
sudo mkdir -p /mnt/blockvolume/docker-data

Konfigürasyon Dosyasını Düzenle: /etc/docker/daemon.json dosyasını oluşturun veya düzenleyin:

sudo nano /etc/docker/daemon.json

İçeriği şu şekilde olmalıdır:

{
  "data-root": "/mnt/blockvolume/docker-data",
  "log-driver": "json-file",
  "log-opts": {
    "max-size": "10m",
    "max-file": "3"
  }
}

(Not: Log ayarlarını da ekledik ki loglar diski doldurmasın)

Docker'ı Yeniden Başlat:

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl restart docker

Doğrulama:
```
docker info | grep "Docker Root Dir"
```
Çıktıda /mnt/blockvolume/docker-data görüyorsanız işlem başarılıdır! 🎉

3. Temel Komutlar

# Arkaplanda çalıştır
docker compose up -d

# Logları izle
docker compose logs -f

# Tüm sistemi temizle (Kullanılmayan imajlar, containerlar)
docker system prune -a

4. Docker Compose Mantığı (Neden Kullanıyoruz?)

Eğer Docker'ı "elle" (docker run ...) kullanıyorsanız, muhtemelen şöyle uzun komutlar yazıyorsunuzdur:

docker run -d --name web -p 80:80 -v ./html:/usr/share/nginx/html --restart always nginx:alpine

Bu yöntem yorucudur ve hataya açıktır. Yarın bu komutu hatırlayabilecek misiniz? Muhtemelen hayır.

Compose: Sizin "Manifesto"nuzdur 📜

Docker Compose, "Benim sunucumda ne çalışmalı?" sorusunun yazılı cevabıdır (docker-compose.yml).

Analoji:

Docker Run: Garsona sözlü olarak "Bana hamburger getir, soğansız olsun, yanında kola olsun, buzlu olsun..." demek gibidir.

Docker Compose: Masaya "Menü"yü bırakıp "Bunu getir" (docker compose up -d) demek gibidir. Mutfak ne yapacağını zaten menüden okur.

Dockerfile vs Docker Compose: Fark Nedir?

Bu ikisi karıştırılır ama görevleri farklıdır:

Dockerfile (Tarif): "Bu yemeğin içinde ne var?"
- Ubuntu üzerine Python kur, kodlarımı kopyala, kütüphaneleri yükle.
- Sonuç: Bir Image (Kalıp) çıkar.
Docker Compose (Servis): "Bu yemek nasıl servis edilecek?"
- Oluşan Image'ı al, 80 portunu aç, şu veritabanına bağla, şu diski kullan.
- Sonuç: Çalışan bir Container çıkar.

Soru: Compose, Dockerfile'ı Nasıl Kullanır? (`image` vs `build`)

Compose dosyasında iki yöntem kullanabilirsiniz:

Yöntem 1: Hazır Kullan (Image) İnternetten (Docker Hub) hazır paket indirir.

services:
  web:
    image: nginx:latest # Hazır indir
    ports:
      - "80:80"

Yöntem 2: Kendin Pişir (Build) 👨‍🍳 Sizin sorduğunuz senaryo budur. build: . dediğinizde Compose şunları yapar:

Klasördeki Dockerfile'ı okur.
Ondan bir Image oluşturur (Build eder).
Sonra o Image'ı çalıştırır.

services:
  api:
    build: . # Buradaki Dockerfile'a bak ve build et!
    ports:
      - "5000:5000"
    volumes:
      - .:/app

Böylece docker build ... komutuyla uğraşmadan, tek bir docker compose up -d --build komutuyla hem kodunuzu derler hem sunucuyu ayağa kaldırırsınız.