Linux Servis Sözlüğü
Bu döküman, systemctl list-units komutunu çalıştırdığınızda karşınıza çıkabilecek servislerin anlamlarını ve "Silinmeli mi?" sorusunun cevabını içerir. Listenizdeki servisleri burada aratarak (Ctrl+F) ne işe yaradığını öğrenebilirsiniz.
1. Bulut ve Yönetim Ajanları (Cloud & Agents)
Bulut sağlayıcıların (Oracle, AWS, GCP) sunucuyu yönetmek için yüklediği servislerdir.
| Servis Adı | Açıklama | Karar |
|---|---|---|
cloud-init |
Sunucunun ilk açılışında IP, Hostname ve SSH anahtarlarını ayarlar. | ⛔️ ASLA SİLME |
oracle-cloud-agent |
Oracle Cloud yönetim paneli ile iletişim kurar (Reboot, Stop özellikleri için). | ⛔️ DOKUNMA |
unified-monitoring-agent |
Oracle için log ve metrik toplar. | ✅ İsteğe Bağlı (Kalsın) |
amazon-ssm-agent |
AWS Systems Manager. Konsol üzerinden terminale (Session Manager) bağlanmayı sağlar. | ⛔️ DOKUNMA (AWS) |
google-guest-agent |
GCP ağ ve metadata yönetimi. SSH anahtarlarını yönetir. | ⛔️ DOKUNMA (GCP) |
aliyun-service |
Alibaba Cloud yönetim ajanı. | ⛔️ DOKUNMA (Alibaba) |
waagent |
Azure Linux Agent. | ⛔️ DOKUNMA (Azure) |
2. Sistem Çekirdeği (System Core)
Linux'un çalışması için gerekli temel parçalar.
| Servis Adı | Açıklama | Karar |
|---|---|---|
dbus |
Programların birbiriyle konuşmasını sağlayan mesajlaşma sistemi. | ⛔️ ASLA SİLME |
systemd-journald |
Log tutma servisi (System logs). | ⛔️ ASLA SİLME |
systemd-logind |
Kullanıcı girişlerini yönetir. | ⛔️ ASLA SİLME |
systemd-udevd |
Donanım aygıtlarını yönetir (/dev altındakiler). |
⛔️ ASLA SİLME |
polkit |
Yetkilendirme yöneticisi (sudo benzeri ama GUI/servisler için). | ⚠️ Genelde Kalsın (Agresif silinebilir) |
cron / atd |
Zamanlanmış görevler. | ✅ Kalsın |
getty@tty1 |
Fiziksel/VNC konsol giriş ekranı. | ✅ Kalsın |
serial-getty@... |
Seri port konsol. ARM sunucularda (Oracle Ampere) hayati önem taşır. | ⛔️ DOKUNMA (ARM) |
3. Ağ Servisleri (Network)
Sunucunun internete çıkmasını sağlayan servisler.
| Servis Adı | Açıklama | Karar |
|---|---|---|
ssh / sshd |
Sunucuya uzaktan bağlanmanızı sağlar. | ⛔️ ASLA SİLME |
systemd-networkd |
Ağ yapılandırması (IP alma vb.). | ⛔️ ASLA SİLME |
systemd-resolved |
DNS (Domain Name) çözümleme. | ⛔️ ASLA SİLME |
systemd-timesyncd |
Saat senkronizasyonu (NTP). Loglar ve güvenlik için şart. | ✅ Kalsın |
ModemManager |
USB Modem / SIM kart yönetimi. | 🗑 SİL (Sunucuda gereksiz) |
rpcbind |
NFS dosya paylaşımı için port atar. NFS yoksa güvenlik riskidir. | 🗑 SİL (NFS yoksa) |
vnstat |
Ağ trafiği izleme aracı (Ne kadar GB harcadım?). | ✅ İsteğe Bağlı |
wpa_supplicant |
Wi-Fi bağlantı yöneticisi. | 🗑 SİL (Kablosuz değilse) |
4. Depolama (Storage)
Disk yönetimi ile ilgili servisler.
| Servis Adı | Açıklama | Karar |
|---|---|---|
iscsid |
Ağ üzerinden disk bağlama (iSCSI). Oracle Block Volume kullanıyorsanız şart. | ⚠️ DİKKAT (Block Volume varsa SİLME) |
multipathd |
Diske giden birden fazla yol varsa yönetir. Tek diskli VM'lerde gereksiz. | 🗑 SİL (Sadece Boot Volume ise) |
udisks2 |
Masaüstünde USB takınca otomatik bağlayan araç. Sunucuda gereksiz. | 🗑 SİL |
fstrim |
SSD disklerin ömrünü uzatmak için bakım yapar. | ✅ Kalsın |
5. Konteyner ve Uygulama (Docker & Apps)
| Servis Adı | Açıklama | Karar |
|---|---|---|
docker |
Docker Engine. Konteynerleri çalıştırır. | ✅ Kalsın (Kullanıyorsanız) |
containerd |
Docker'ın altındaki konteyner çalışma zamanı. | ✅ Kalsın (Docker varsa) |
snapd |
Snap paket yöneticisi. Oracle Agent buna bağımlı olabilir. | ⚠️ KONTROLLÜ SİL |
6. Güvenlik (Security)
| Servis Adı | Açıklama | Karar |
|---|---|---|
fail2ban |
SSH brute-force saldırılarını engeller. | ✅ Kalsın (CrowdSec yoksa) |
apparmor |
Uygulama bazlı güvenlik profilleri. | ✅ Kalsın |
unattended-upgrades |
Otomatik güvenlik güncellemelerini yapar. | ✅ ŞİDDETLE ÖNERİLİR |
ufw / firewalld |
Güvenlik duvarı. | ✅ Biri mutlaka çalışmalı (İkisi değil) |
7. Gereksiz Donanım (Bloatware)
Sunucularda (genelde) bulunmayan donanımlar için servisler.
| Servis Adı | Açıklama | Karar |
|---|---|---|
cups |
Yazıcı servisi. Sunucudan çıktı almayacaksanız gereksiz. | 🗑 SİL |
cups-browsed |
Ağdaki yazıcıları otomatik bulur. | 🗑 SİL |
bluetooth |
Bluetooth cihaz yönetimi. | 🗑 SİL |
alsa-state |
Ses kartı ayarları. | 🗑 SİL |
smartmontools |
Fiziksel disk sağlık kontrolü. (Sanal sunucuda disk sanal olduğu için çoğu zaman işe yaramaz ama zararı da yoktur). | 🤷♂️ Fark etmez |
Özet: Temizlik Komutu
Eğer yukarıdaki tablodan emin olduysanız, en yaygın gereksizleri temizlemek için: