Ana içeriğe geç

Gereksiz Servislerin Temizliği (Multi-Cloud)

Sanal sunucular (VPS), genellikle çok amaçlı imajlardan türetilir. Bu imajlar, "her duruma uysun" diye ihtiyacınız olmayan onlarca servisle yüklü gelir.

Bu rehber Oracle Cloud, Google Cloud (GCP), Alibaba Cloud, AWS, Azure ve DigitalOcean üzerindeki Ubuntu, Debian ve CentOS sistemleri için geçerlidir.

1. Analiz: Neyin Çalıştığını Gör

Körlemesine servis kapatmayın. Önce neyin çalıştığını görün. Listede gördüğünüz servislerin ne işe yaradığını öğrenmek için Servis Sözlüğü sayfasına bakın.

systemctl list-units --type=service --all # Veya sadece çalışanları görmek için: systemctl list-units --type=service --state=running

systemctl list-units --type=service --state=running

2. Hızlı Referans Tablosu ⚡️

Hangi servise ne yapacağınıza karar veremiyorsanız bu tabloyu kullanın:

Servis Ne Yapar Kapatılabilir mi? Risk
cups Yazıcı yönetimi ✅ EVET Yok
bluetooth Bluetooth ✅ EVET Yok
ModemManager Modem/SIM ✅ EVET Yok
rpcbind NFS port map ⚠️ NFS yoksa EVET Düşük
multipathd Çoklu disk yolu ⚠️ SAN yoksa EVET Orta
iscsid iSCSI disk ❌ HAYIR (Block Volume varsa) Yüksek
cloud-init İlk boot ve IP ❌ ASLA Kritik
snapd Snap paketler ⚠️ Agent veya App yoksa Orta
postfix/exim4 Mail gönderme ⚠️ Cron/Fail2ban yoksa Düşük
firewalld Firewall ⚠️ UFW kurulacaksa EVET Orta
vnstat Trafik izleme ✅ İsteğe bağlı Yok

3. Güvenli Temizlik Sırası 🎯

ASLA tüm servisleri aynı anda kapatmayın! Adım adım ilerleyin.

Adım 1: Kesinlikle Gereksizler (Bloatware)

Sunucuda yazıcı, modem veya ses kartı yoktur.

```bash # Servisleri durdur sudo systemctl stop cups cups-browsed bluetooth ModemManager udisks2 sudo systemctl disable cups cups-browsed bluetooth ModemManager udisks2

(Opsiyonel) Eğer tamamen silmek isterseniz:

sudo apt purge -y cups bluez alsa-utils ModemManager

sudo apt autoremove -y

!!! info "Hata Alırsanız Sevinin! 🎉"
Eğer `Failed to stop... unit not loaded` hatası alırsanız, bu harika bir haberdir! O servis zaten sisteminizde yüklü değil demektir. Hiçbir şey yapmanıza gerek yok.

!!! tip "Kapatmak mı, Silmek mi?"
_ **Disable:** "Şimdilik çalışma ama dosyalar dursun, belki lazım olur." (Güvenli)
_ **Mask:** "Asla ve asla çalışma, kimse seni çağıramazsın." (Daha Güvenli) \* **Purge:** "Kökten sil, dosyalarını da yok et." (En Temiz - Paket adını küçük harfle yazın!)

### Adım 2: snapd (Snap Paket Yöneticisi)

Canonical'ın konteyner tabanlı paket sistemi.

**Kapatmalı mıyım?**

- **HAYIR:** Eğer `snap list` çıktısında şunlar varsa:
  - `oracle-cloud-agent` (Oracle Cloud)
  - `amazon-ssm-agent` (AWS)
  - `google-cloud-ops-agent` (GCP)
  - `core`, `snapd`, `lxd` (Sistem bileşenleri)
  - `certbot` (Eğer snap ile kurulduysa)
- **EVET:** Liste tamamen boşsa VE snap kullanmayacaksanız.

```bash
# Kontrol et
snap list

# Eğer liste BOŞSA veya gereksizse:
sudo systemctl stop snapd snapd.socket
sudo systemctl disable snapd snapd.socket
# sudo apt purge snapd -y  # Sadece Ubuntu/Debian ve eminseniz!

Adım 3: Ağ ve Depolama (Kontrollü Gidin)

Multipath Tools (multipathd)

Kapatmalı mıyım?

  • EVET: Standart bir VM ise ve sadece Boot Volume kullanıyorsanız. Ek diskiniz (/dev/sdb) olsa bile /dev/mapper altında görünmüyorsa.
  • HAYIR: Kurumsal SAN/iSCSI yapısında, diski /dev/mapper/mpatha gibi bir isimle kullanıyorsanız.

iSCSI Servisi (iscsid) - DİKKAT! ⛔

Oracle Cloud Block Volume kullanıcıları için HAYATİDİR.

  • HAYIR: Eklediğiniz Block Volume'ler iSCSI protokolü ile çalışır. Kapatırsanız diskiniz ve veriniz kaybolur!
  • EVET: Sadece Boot Volume kullanıyorsanız ve gelecekte de disk eklemeyecekseniz (Sadece bu durumda).

RPC Bind (rpcbind)

Kapatmalı mıyım? NFS (Dosya Paylaşımı) kullanmıyorsanız kapatın.

sudo systemctl stop rpcbind
sudo systemctl disable rpcbind
sudo systemctl stop rpcbind.socket
sudo systemctl disable rpcbind.socket

4. Kritik Uyarılar! ⚠️

Firewall Çakışması

ASLA iki firewall servisi aynı anda çalışmamalıdır.

  • Ubuntu: ufw kullanıyorsanız firewalld veya iptables-persistent çakışabilir.
  • CentOS: firewalld varsayılandır. ufw kuracaksanız firewalld KAPATILMALIDIR.
# CentOS için Firewalld kapatma (Eğer UFW kullanacaksanız):
sudo systemctl stop firewalld && sudo systemctl disable firewalld
sudo systemctl mask firewalld # Tekrar açılmasını engeller

Mail Transfer Agent (MTA)

Postfix (CentOS) veya Exim4 (Ubuntu). Sistem e-postaları (Cron, Fail2Ban bildirimleri) için kullanılır. Dışarıya mail atmayacaksanız:

  1. Güvenli: Sadece localhost dinlemesini sağlayın (inet_interfaces = loopback-only).
  2. Agresif: Tamamen kapatın (Log takibi zorlaşabilir).
# Kapatmak için:
sudo systemctl stop postfix exim4
sudo systemctl disable postfix exim4

Getty Servisleri (ARM Sunucular Dikkat!)

  • getty@tty1 -> Fiziksel konsol.
  • serial-getty@ttyAMA0 -> ARM (Oracle Ampere) Serial Console.

UYARI: Oracle Cloud ARM sunucularda serial-getty@ttyAMA0 servisini SAKIN KAPATMAYIN. SSH erişiminiz kesilirse sunucuyu kurtarmanın tek yolu Web Konsol'dur ve o da bu servise bağlıdır.

5. Bulut Ajanları (Cloud Agents) - DOKUNMAYIN! ⛔

Her bulut sağlayıcısı yönetimi için kendi ajanını yükler. Silerseniz Reboot/Reset Password özellikleri bozulur.

Evrensel

  • cloud-init: Tüm bulutlarda (AWS, GCP, Oracle, Azure) vardır. İlk IP ve Key ayarlarını yapar. ASLA SİLMEYİN.

Oracle Cloud Infrastructure (OCI)

  • Servisler: oracle-cloud-agent, oracle-cloud-agent-updater
  • Not: Genelde Snap veya Systemd servisidir. Dokunmayın.

Google Cloud Platform (GCP)

  • Servisler: google-guest-agent (Metadata/Network), google-oslogin-agent (SSH Key Yönetimi)
  • Risk: Silerseniz GCP Console'dan SSH yapamazsınız.

Amazon Web Services (AWS)

  • Servisler: amazon-ssm-agent, amazon-cloudwatch-agent
  • Risk: SSM Session Manager erişimi kaybolur.

Alibaba & Azure & DigitalOcean

  • Alibaba: aliyun-service
  • Azure: walinuxagent (waagent)
  • DigitalOcean: digitalocean-agent
  • Hetzner: hcloud-init

Genel Kural: Servis adında agent, guest, monitoring veya sağlayıcı adı (oracle, aws vb.) geçiyorsa DOKUNMAYIN.

6. Son Kontrol Listesi ✅

Temizlik sonrası son bir kontrol için şu komutu çalıştırıp "kırmızı bayrak" listedekiler var mı bakın:

# Gereksiz servis kontrolü:
sudo systemctl list-units --type=service --state=running | \
  grep -iE "cups|bluetooth|modem|rpcbind|postfix|exim4|multipath|vnstat|udisks2|polkit|alsa|pulse"
  • Çıktı BOŞSA: Mükemmel! 🎉 Sunucunuz temiz ve güvenli.
  • Çıktı VARSA: Listeyi ve yukarıdaki "İstisnalar"ı tekrar kontrol edin.