Performans Forensics 🔬

Sistem yavaş ama neden? CPU mu, Disk mi, yoksa Kernel kilitlenmesi mi? Ezbere konuşmayalım, kanıtlara bakalım.

1. Load Average Yalanı

uptime yazdığınızda çıkan load average: 4.00, ... ne anlama gelir?

Linux'ta Load: Sadece CPU bekleyenler DEĞİL, Disk (IO) bekleyenler de dahildir!
Yani Load yüksekse, CPU boşta olabilir (%0 idle), ama disk darboğazdadır (%100 busy).

Teşhis: vmstat 1 çalıştırın ve procs sütununa bakın:

r (runnable): CPU bekleyen işlem sayısı. -> CPU Sorunu
b (blocked): Disk/Network IO bekleyen (uyuyan) işlem sayısı. -> Disk/IO Sorunu

2. Process State "D" (Uninterruptible Sleep)

top veya htop açtığınızda S (State) sütununda "D" harfi görüyorsanız korkun.

R (Running): Çalışıyor.
S (Sleep): Uyuyor (Normal).
D (Disk Sleep): Kernel seviyesinde donanım (Disk/NFS) cevabı bekliyor. ÖLDÜRÜLEMEZ (Kill -9 işlemez).
Z (Zombie): Ölmüş ama babası (parent) haberini almamış. Kaynak yemez ama process tablosunu kirletir.

[!WARNING] Çok fazla "D" state process varsa, diskiniz bozuk olabilir veya NFS sunucusu cevap vermiyordur. Sunucuyu reboot etmek zorunda kalabilirsiniz.

3. OOM Killer (Out of Memory) 💀

Linux, RAM biterse sistemi kurtarmak için "en az önemli ama en çok RAM yiyen" işlemi vurur.

Belirtiler:

MySQL/Java servisi aniden kapanıyor ama hata logu yok.
SSH bağlantısı kopuyor.

Kanıt:

dmesg -T | grep -i "killed process"
# Çıktı: "Out of memory: Kill process 1234 (java) score 800 or sacrifice child"

Çözüm:

Swap alanı ekleyin (Acil durum freni).
Systemd servisine Restart=always ekleyin.
Uygulamanın memory leak yapıp yapmadığını valgrind veya monitoring ile inceleyin.